Thúc đẩy sáng tạo các tác phẩm nghệ thuật có giá trị

Bên cạnh những thành tựu nêu trên, cũng tồn tại nhiều bất cập cùng những mặt hạn chế nhất định, chưa thật sự quan hoài huy động được các nguồn lực đầu tư, khẩn hoang, tạo điều kiện một cách thuận lợi, hạp nhất để những tiềm năng được phát huy trong hoạt động sáng tạo nghệ thuật. Thậm chí còn dung túng, thả lỏng quản lý, dẫn đến thiếu định hướng, khiến các tác phẩm có giá trị và chất lượng nghệ thuật bị lấn lướt bởi các loại hình giải trí mang tính thị trường, thương mại hóa. Có thể thấy rõ thực trạng nêu trên khi hoạt động sáng tác ở các loại hình nghệ thuật thời gian qua đều quý trọng nhu cầu tiêu khiển và chịu nhiều ảnh hưởng, chi phối của văn hóa nước ngoài đang xâm nhập mạnh mẽ. Cũng cho nên, đã và đang thiếu hụt các tác phẩm biểu lộ tính tư tưởng nghệ thuật, gắn với các giá trị truyền thống, với lịch sử dân tộc và cách mệnh. Trong lĩnh vực điện ảnh và sân khấu chả hạn, dòng phim thương mại đang dần chiếm lĩnh vị trí của phim nghệ thuật với xu hướng "ăn xổi", làm ẩu, khinh thường khán giả. Nhiều bộ phim do tư nhân sinh sản đặt nặng doanh thu, chạy theo nguyên tố giật gân, bạo lực và gợi dục mà bỏ qua giá trị nghệ thuật, trong khi phim quốc gia đầu tư sản xuất không có điều kiện đến được với đông đảo công chúng. Phim truyền hình phát sóng chưa hay song cũng đang xuống cấp đáng báo động bởi đề tài lặp lại, quẩn quanh các câu chuyện tình yêu vô ích, lạt lẽo, bối cảnh dàn dựng không phù hợp thực tiễn Việt Nam bởi mô phỏng, sao chép y nguyên của các phim truyền hình nước ngoài. Có những đơn vị sàn diễn kiên trì với các vở diễn nghệ thuật, hướng đến giá trị nhân bản cao đẹp đã gặp nhiều khó khăn do lượng khách kén chọn, không cuộn được một cách đại trà như những vở diễn tiêu khiển, phản chiếu quá mức các đề tài: đồng tính, ma quỷ, kinh dị... Sáng tác âm nhạc thời gian qua cũng chịu chỉ trích bởi sự lên ngôi của dòng âm nhạc thị trường dễ dãi, đơn giản hóa xúc cảm, thậm chí là dung tục, tác động đáng lo ngại đến thị hiếu thẩm mỹ âm nhạc của giới trẻ. Các loại hình ca nhạc giao hưởng, thính phòng, nhạc truyền thống tuồng như bị bỏ quên, không có sự quảng bá, tuyên truyền cấp thiết và chỉ xuất hiện trong các sự kiện kỷ niệm, đối ngoại hay các kỳ liên hoan được Nhà nước đầu tư. Để dẫn đến tình trạng các tác phẩm mang khuynh hướng giải trí một chiều còn có một phần nguyên nhân từ việc phần đông kinh phí đầu tư từ tư nhân và đây chính là tác nhân định hướng tác phẩm theo chiều hướng nêu trên. Để khắc phục, giải quyết thực trạng yếu kém và xúc tiến hoạt động sáng tạo, xây dựng những tác phẩm mang giá trị nghệ thuật, tiên tiến và đằm thắm bản sắc dân tộc như quyết nghị T.Ư 5 (khóa VIII) và Nghị quyết 23 của Bộ Chính trị đã đề ra, thiết tưởng, cần phải có chiến lược phát triển và định hướng rõ ràng ở các lĩnh vực nghệ thuật từ cấp trung ương đến cơ sở về các mục tiêu trước mắt cũng như dài hạn trong đầu tư, đào tạo nhân kiệt, giáo dục, tuyên truyền, truyền bá, tạo điều kiện tương trợ cho hoạt động sáng tác cũng như biểu lộ của tác phẩm nghệ thuật. Chiến lược phát triển điện ảnh Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 mà Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang khai triển lấy quan điểm là một thí dụ cho thấy sự chuyển biến theo chiều hướng như vậy. Bên cạnh đó, nên xây dựng một chuồng xí pháp lý rõ ràng và nghiêm minh để thực thi các chiến lược phát triển, hoàn chỉnh hệ thống các quy định luật pháp về hoạt động văn hóa nghệ thuật; tăng cường hình thức khen thưởng, khích lệ và tương trợ, nâng cao giá trị các giải thưởng, tăng chế độ nhuận bút và tẩm bổ sáng tác, trình diễn cho các nghệ sĩ... Một nhân tố mang tính quyết định trong xây dựng các tác phẩm nghệ thuật là chủ thể các tác giả, nghệ sĩ tham gia sáng tạo phải thật sự có anh tài mới cho ra đời những tác phẩm cân xứng, có chất lượng cao. Chúng ta phải tạo điều kiện thuận tiện nhất để các văn nghệ sĩ sáng tạo, cống hiến, đóng góp công sức và tài năng cho hoạt động nghệ thuật; đồng thời không ngừng dạo, phát hiện, tẩm bổ và khai khẩn các tuấn kiệt văn học nghệ thuật trẻ. Điều này đòi hỏi quốc gia và các cơ quan chức năng có những cơ chế, chính sách thích ứng về lâu dài để đào tạo những thế hệ nối tiếp. Bên cạnh đó, bản thân văn nghệ sĩ cũng cần thấy rõ trách nhiệm và thiên chức của họ với sự phát triển của nền nghệ thuật nước nhà. Họ phải thật sự dấn thân, đấu tranh không khoan nhượng với những bị động, không ngừng tìm tòi, đổi mới và trau dồi kiến thức, vốn sống, gắn bó và khai thác bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời lao động hết mình vì nghệ thuật, vì quần chúng. TRẦN NGUYỄN